Ontslag wegens verwijtbaar handelen: je WW en je vergoeding

Wat is verwijtbaar handelen?

Dit is de e-grond uit artikel 7:669 lid 3 BW: je hebt iets gedaan of nagelaten dat jou te verwijten valt, en dat is zo ernstig dat van je werkgever redelijkerwijs niet gevraagd kan worden dat hij met je doorgaat. Denk aan diefstal of fraude, herhaaldelijk te laat komen na waarschuwingen, het negeren van redelijke instructies, of het overtreden van veiligheidsregels.

Je werkgever moet naar de kantonrechter. Anders dan bij de andere gronden hoeft hij je niet te herplaatsen: de wet zegt dat herplaatsing bij verwijtbaar handelen niet in de rede ligt.

Drie gradaties, drie heel verschillende gevolgen

• Verwijtbaar handelen: genoeg voor ontbinding. Je houdt je transitievergoeding en, zolang er geen dringende reden is, je recht op WW.
• Ernstig verwijtbaar handelen: je verliest in beginsel je transitievergoeding (artikel 7:673 lid 7). De rechter kan de opzegtermijn buiten beschouwing laten. De lat ligt hoog: diefstal, verduistering, bedrog, grof plichtsverzuim.
• Een dringende reden: ontslag op staande voet. Geen opzegtermijn, geen transitievergoeding als het ernstig verwijtbaar is, en geen WW als jou een verwijt treft.

Werkgevers gebruiken het zwaarste woord graag als drukmiddel. Of het verwijt die kwalificatie echt verdient, is iets wat een rechter bepaalt en niet je leidinggevende.

Wat je werkgever moet aantonen

1. 1Wat er precies is gebeurd. Feiten, met bewijs: geen indrukken of geruchten.
2. 2Dat jij wist dat het niet mocht: een huisregel, een instructie, een eerdere waarschuwing.
3. 3Dat hij zorgvuldig heeft gehandeld: onderzoek gedaan en jouw kant van het verhaal gehoord.
4. 4Dat ontslag een passende reactie is. Je dienstjaren, je staat van dienst en je persoonlijke omstandigheden wegen mee.

De valkuil in de vaststellingsovereenkomst

Het UWV beoordeelt je WW-aanvraag op wat er in de overeenkomst staat. Je bent verwijtbaar werkloos als aan het ontslag een dringende reden ten grondslag ligt en jou daarvan een verwijt treft (artikel 24 Werkloosheidswet). Staat er in je VSO dat het dienstverband eindigt 'wegens het handelen van werknemer', of dat je 'erkent' iets te hebben gedaan, dan geef je het UWV precies het aanknopingspunt dat je niet wilt geven.

• Teken geen schuldbekentenis of 'eigen schuld'-verklaring, ook niet als losse bijlage.
• In de overeenkomst hoort te staan dat het initiatief bij de werkgever ligt, dat er geen dringende reden is, en dat jou geen verwijt treft.
• Een neutrale reden is gebruikelijk en toegestaan: een verschil van inzicht dat niet meer te overbruggen is.
• Trekt je werkgever een ontslag op staande voet in en sluit hij daarna een VSO met je, laat dan uitdrukkelijk vastleggen dat het ontslag op staande voet is ingetrokken.

Heb je iets fout gedaan? Ook dan valt er te onderhandelen

Een fout is nog geen ontslaggrond. Een werkgever die naar de rechter moet, loopt risico: kosten, tijd, en de kans dat de rechter het verwijt te licht vindt. Een VSO geeft hem zekerheid, en die zekerheid is iets waard. Vaak is een regeling met een neutrale formulering, een redelijke einddatum en een neutraal getuigschrift voor beide kanten de beste uitkomst.